ปฐมบทของบทเพลงเพื่อชีวิต

ปฐมบทของบทเพลงเพื่อชีวิต

ความในใจ

เพลงเพื่อชีวิตเริ่มต้นจากยุคสมัยใด? คือคำถามที่ชวนให้สงสัยและน่าค้นหาคำตอบ

ก่อนนั้นเราเคยเชื่อกันว่า ครูคำรณ สัมบุณณานนท์ คือต้นแบบของเพลงเพื่อชีวิต บทเพลงเกือบทั้งหมดของครูคำรณ มีเนื้อหาสะท้อนภาพชีวิตของผู้ทุกข์ยาก สะท้อนภาพสังคม – การเมือง บทเพลงเหล่านี้ล้วนมีหลักฐานบันทึกเพื่อเป็นสิ่งยืนยันของความเป็นต้นแบบเพลงเพื่อชีวิต

แต่ทว่า….

ปลายตุลา 2540 ได้มีผู้เสนอสารคดีเชิงประวัติศาสตร์ “ปฐมบทเพลงลูกทุ่งและเพลงเพื่อชีวิตไทย พ.ศ. 2480 – 2500” ยืนยันว่าก่อนยุคสมัยครูคำรณ ยังมีเอกบุรุษอีกท่านหนึ่งนาม “แสงนภา บุญราศรี” คือผู้พลิกประวัติศาสตร์วงการเพลงไทยยุคหลังการเปลี่ยนแปลง 2475 ด้วยการหยิบยกเรื่องราวชีวิตของผู้ทุกข์ยากของสังคมมาตีแผ่เป็นบทเพลง แต่น่าเสียดายที่บทเพลง “สารคดีชีวิตผู้ทุกข์ทน” ของเขาเกือบทุกเพลงมีความยาว 4 นาทีขึ้นไป ซึ่งไม่สามารถบันทึกลงแผ่นเสียงชนิด “แผ่นครั่ง” ได้ เหตุนี้ทำให้ชื่อและงานเพลงของแสงนภา ไม่ได้รับการกล่าวขาน…จากหลักฐานของหนังสือและจากปากคำบอกเล่าของคนร่วมสมัย แสงสภาต่างยืนยันว่าครู คำรณ สัมบุณณานนท์ ได้ยึดถือเอาแสงนภา เป็นแบบอย่าง

กระทั่งวันนี้ชีวิตและผลงานเพลงของ แสงนภาถูกค้นคว้า และเผยออกมา เมื่อกาลเวลาล่วงเลยมาเนิ่นกว่ากึ่งศตวรรณ

เพลงเพื่อชีวิตเริ่มจากยุคสมัยใด…คำตอบจะเริ่มแจ่มชัด

แต่ทว่า…

วันแห่งชัยของประชาชน 14 ตุลา 16 ได้กำเนิดวงดนตรีเพื่อชีวิตวงแรกของไทย คือ “คาราวาน” สร้างผลงานเพื่อประชาชนจนได้รับการกล่าวขานว่า “คือ..ต้นธานดนตรีเพื่อชีวิต” สรรค์สร้างบทเพลงจากอารมณ์ที่สะเทือนใจ จากการได้ออกไปสัมผัสความจริงในชนบท และเป็นต้นแบบให้กับวงดนตรีเพื่อชีวิตในยุคต่อมา

เช่นนี้แล้ว เพลงเพื่อชีวิตควรจะเริ่มจากยุคสมัยใดกันแน่!

เป็นคำถามที่ชวนให้ศึกษาและค้นคว้าอย่างยิ่ง

แต่….

ไม่ว่าเพลงเพื่อชีวิตจะก่อกำเนิดในยุคสมัยใด ณ วันนี้บทเพลงเพื่อชีวิตได้เดินทางผ่านเส้นทางแห่งกาลเวลาที่ยาวนาน ยังคงขับขานและเป็นบทบันทึกประวัติศาสตร์ – เศรษฐกิจ – การเมือง หน้าสำคัญของสังคมไทย

ศรัทธาและเชื่อมั่น

กลุ่มศิลปวัฒนธรรมเพื่อชีวิต

10 ตุลาคม 2541

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.